در گذشته در کشتی هایی که مدت زمانی طولانی روی آب شناور بودند تعداد زیادی از کارگران کشتی می مردند بعد از بررسی های انجام شده در سال 1775 خدمه کاپیتان کوکس به دنبال اصرار وی و با خوردن یک سوپ غلیظ به نام آش ترش مزه از خطر رهایی یافتند.

در سال 1747 یک پزشک بریتانیایی به نام دکتر جیمز لیند چنین تصور کرد که منابع اسیدی مختلف خاصیت درمانی دارد و لذا 12 نفر از دریانوردان را که به بیماری اسکوربوت مبتلا بودند برگزید و آنها را به گروه های 2 نفری تقسیم کرد و به هر گروه غذای اصلی کشتی را به اضافه یک ماده اسیدی داد. در نهایت متوجه شد که آن گروه از دریانوردانی که از پرتقال و لیمو استفاده کردند خوب شدند ولی بقیه که از منابع اسیدی غیر از پرتقال و لیمو استفاده کردند خوب نشدند. از آن پس مقرر شد که تمام کشتی ها باید به همراه خود به اندازه کافی آبلیمو داشته باشند.

ویتامین ث نام های متفاوتی دارد. اسید سی ویتامیک ، اسید هگزورونیک ، اسید اسکوربیک این ویتامین یک ترکیب 6 کربنه است که در بدن برخی از حیوانات از گلوکز و یا گالاکتوز تولید می شود. بدن انسان، میمون ها، ماهی ها، خوکچه های هندی و بلبل قادر به ساخت این ویتامین نیستند.

این ویتامین به 2 فرم در طبیعت یافت می شود:

1) L اسکوربیک اسید: که در بدن فعالیت ویتامینی دارد.

2) D اسکوربیک اسید:که در بدن فعالیت ویتامینی ندارد و لذا نام آن را ارتیروبیک اسید نامیده اند.

● اعمال ویتامین (ث)

1) دخالت در تشکیل کلاژن:

کلاژن بخشی از بافت پیوندی تمام سلول های بدن است. برای تشکیل کلاژن وجود ویتامین ث ضروری است کلاژن مانند سیمانی عمل می کند که سلول های بدن را در کنار هم محکم می کند.

در اثر کمبود ویتامین C کلاژن به خوبی تشکیل نمی شود و فرد ممکن است دایماً دچار خونریزی های کوچک به صورت نقاط ریز در بدن شود. این خونریزی ها غالباً در نقاطی از بدن که تحت فشار مکانیکی قرار دارند بیشتر دیده می شود (مانند لثه ها و انتهای استخوان های دراز)

2) دخالت در تشکیل عاج دندان:

علاوه بر بافت پیوندی در ساختمان دندان ها نیز وجود ویتامین C ضروری است به همین دلیل کمبود این ویتامین علاوه بر بیماری لثه ها و خونریزی آنها باعث حساس شدن دندان ها، لق شدن و افتادن آنها می شود.

3) دخالت در متابولیسم اسیدآمینه تیروزین:

برای ساخته شدن تیروکسین در بدن اسید آمینه تیروزین تحت تاثیر آنزیم های خاصی قرار می گیرد و در نهایت با جذب عنصر ید در چند مرحله، تیروکسین تولید می شود. در این واکنش ها وجود ویتامین C ضروری است.

4) ویتامین C باعث آسان تر جذب شدن آهن می شود. همین طور جذب کلسیم در حضور ویتامین C راحت تر انجام می شود. ویتامین C در تبدیل اسید فولیک به فرم فعال آن کمک می کند.

5) دخالت در ترشح هورمون های غدد فوق کلیه

6) تبدیل تریپتوفان به سروتونین

7) درمان آلرژی ها به ویژه آلرژی های فصلی

8) کمک به بهبود سریع تر زخم ها

9) افزایش مقاومت بدن در برابر عفونت ها و کمک به بهبود سریع تر عفونت ها

● مقدار مورد نیاز این ویتامین

مقدار مورد نیاز در گروه های سنی مختلف متفاوت است. در کودکان 3-1 ساله 15 میلی گرم در روز، در زنان سنین 19 سال به بالا 75 میلی گرم در روز، در مردان 19 سال به بالا 90 میلی گرم در روز، در دوران بارداری برای زنان 19 سال به بالا 85 میلی گرم در روز و در دوران شیردهی 120 میلی گرم در روز نیاز است.

در کسانی که سیگار می کشند و یا در زنان که از قرص های ضدبارداری استفاده می کنند، نیاز به ویتامین C بیشتر است.

● منابع ویتامین ث

میوه ها و سبزیجات از منابع غنی این ویتامین هستند. مانند: مرکبات، توت فرنگی، طالبی، هلو، بروکلی، اسفناج، گوجه فرنگی، پیاز، لوبیاسبز، فلفل دلمه ای و ...

مقدار ویتامین ث موجود در سبزی ها و میوه ها به چند عامل بستگی دارد:

▪ نوع گیاه و قسمتی از گیاه که مصرف می شود:

در اثر ماندن گیاه مقدار ویتامین ث کاهش می یابد.

ساقه گیاهان ویتامین ث بیشتری نسبت به ریشه دارد. ساقه های نازک نسبت به ساقه های ضخیم ویتامین ث بیشتری دارند.

▪ مرحله بلوغ گیاه:

هر قدر میوه یا سبزی رسیده تر باشد و بعد چیده شود، مقدار ویتامین ث آن بیشتر خواهد بود. در مرحله بلوغ کامل گیاه بیشترین ویتامین ث را دارد.

▪ روش ذخیره گیاه:

هر قدر درجه حرارت نگهداری میوه و سبزی به دمای یخچال نزدیک تر باشد، ویتامین ث کمتری از بین می رود.

▪ فصل سال:

مقدار ویتامین ث گیاهان در فصول سال متفاوت است. در زمستان و در دی ماه بالاترین و در تابستان به ویژه در مردادماه پایین ترین مقدار ویتامین ث در گیاهان موجود است.

▪ نحوه فرآیند:

هر قدر ضمن انجام فرآیند هواکمتر با مواد غذایی در ارتباط باشد، مقدار مصرف آب کمتر باشد و درجه حرارت پایین تر باشد، ضایعات ویتامین ث کمتر می شود.

▪ نحوه طبخ غذا:

غذای خام ویتامین ث بیشتری دارد. هر قدر آب کمتر، هوا کمتر، حرارت کمتر، زمان طبخ کمتر باشد ضایعات ویتامین ث کمتر می شود.

● علایم کمبود این ویتامین

در اثر کمبود ویتامین C بیماری اسکوربوت اتفاق می افتد. در این بیماری لثه ها دایم خونریزی می کند دندان ها خراب می شوند، فرد احساس خستگی و خواب آلودگی می کند، در پاها دردهای روماتیسمی ایجاد می شود فرد دچار جراحات پوستی می شود گاه فرد دچار افسردگی و نگرانی مفرط می شود.

 بچه،چرا قد نمی کشی؟!