سردرد شایعترین شکایتی است که مردم را به مطب پزشکان می کشاند. در طول یک سال، بیش از 90 درصد افراد یک جامعه حداقل یک بار به سردرد مبتلا می شوند. از بین کسانی که به علت سردرد به اورژانس بیمارستان مراجعه می کنند، کمتر از یک درصدشان با یک مشکل جدی و خطرناک مواجه هستند. آمارها نشان می دهد که سردردهای میگرنی و تنشی، در زنان نسبت به مردان شایعترند. سردردهای مزمن نه تنها کیفیت زندگی را در فرد مبتلا پایین می آورند، بلکه هزینه های هنگفتی نیز بر جامعه تحمیل می کنند. 


باید جدی بگیرید

بعضی علائم همراه با سردرد در یک فرد می تواند نشانه مشکل خطرناک و جدی باشد و نیاز است تا فرد مبتلا به سرعت به پزشک و یا حتی به اورژانس بیمارستان مراجعه کند: همانند سردردی که ظرف چند دقیقه به سرعت بدتر شود، سردرد همراه با گیجی و منگی، ناتوانی در حرکت دادن اندام هاو اگر سر درد در فرد بالای 55 سال به طور ناگهانی شروع شده باشدو اگر همزمان با سردرد تب  یا قبل از شروع سردرد استفراغ ایجاد شودیا  اگر سردرد فرد را از خواب بیدار کند، سردردی که با جابجا شدن بدتر شود و سردرد همراه با تاری دید.


تلنگر های سر درد

عوامل زیادی هستند که باعث شروع سردرد و یا تشدید آن می شوند.

 رژیم ها یی که حاوی: شکلات، پنیر، کافئین وآجیل هستند، می توانند سردرد ایجاد کنند. 

تغییرات هورمونی از قبیل عادت های ماهیانه، تخمک گذاری و استرس های خارجی همچون فعالیت زیاد، سوگواری، تغییرات شغلی و طلاق هم در ابتلا به سردرد بی تاثیر نیستند. 

در این بین نباید تاثیر تغییرات محیطی از قبیل: آب و هوا، فصل ها، خواب و مسافرت را هم از نظر دور داشت.


در مغز چه اتفاقی میافتد ؟

مغز ما به خودی خود درد را درک نمی کند، چون گیرنده پیام درد روی سلول های مغزی وجود ندارد. در عوض بسیاری از نقاط سر و گردن، گیرنده درد دارند و در نتیجه درد سر را احساس می کنند مثل: پرده مننژ، عروق خارج مغزی، عضلات گردن، اعصاب نخاعی و مغزی. معمولا سردرد با تحریک مننژ و یا کشیدگی و اتساع عروق مغزی شروع می شد. البته ضربه به سر، تومورها و یا عفونت داخل مننژ (مننژیت) و داخل مغز (انسفالیت) هم می توانند سردرد ایجاد کنند. اندورفین نوعی ماده شیمیایی است که به دنبال تحریک پایانه های درد، ترشح می شود و از میزان درد می کاهد. بررسی ها نشان داده است افرادی که از سردرد مزمن رنج می برند، میزان اندورفین کمتری در بدنشان ترشح می شود.


سیتی اسکن به دادمان می رسد

وقتی سردرد جزء انواع اولیه نباشد و یا پزشک با دیدن علائم  مهم احساس خطر بکند، معمولا سی تی اسکن و یا در بعضی موارد ام آر آی درخواست می شود. در غیر اینصورت در سردردهای رایج احتیاجی به بررسی های رادیولوژیک نیست. مزیت اینگونه تصویربرداری ها در این است که در صورت وجود تومور و یا خونریزی در همان ابتدا می توان محل دقیق ضایعه را پیدا کرد و بیمار را برای عمل اورژانسی آماده کرد. 


علت سر درد

بیش از 200 نوع سردرد وجود دارد، از طیف بی خطر تا مخاطره آمیز برای حیات. معمولا پزشکان با کنار هم گذاشتن علائم عصبی و معاینات بالینی به یک جمع بندی برای علت سردرد می رسند. چیزی در حدود 80 تا 90 درصد علت های سردرد اولیه هستند، یعنی منشاء ایجاد سردرد در خود سر و مغز است. علل معروف سردرد اولیه عبارتند از :  سردرد تنشی (شایعترین علت سردرد)، میگرنی و کلاستر(نوعی سردرد غیر عروقی و بیشتر در آقایان) . معمولا این سردردها علائم بخصوصی دارند مثل ضربان دار بودن، یک طرفه بودن همراه با تهوع و استفراغ که آنها را بیشتر در سردرد میگرنی می بینیم. دسته دیگری از سردردها، سر دردهای  ثانویه هستند که به علت یک بیماری دیگر ایجاد می  شوند و کمتر از 10 تا 20 درصد سردردها را شامل می شوند: سردرد به علت خونریزی داخل مغزی و سر درد به علت درگیری چشمی مثل آب سیاه یا گلوکوم، مننژیت و انسفالیت.


درمان های دارویی 

همه انواع سردرد، درمان نمی خواهد. معمولا در انواع سردرد های اولیه استفاده از دارو بر عهده بیمار گذاشته می شود و بستگی به آن دارد که بیمار تا چه انداز، نسبت به درد از خود مقاومت نشان می دهد. برای درمان دارویی در قدم اول داروهای خوراکی ضد التهاب (مثل ایبوپروفن، دیکلوفناک ) تجویز می شود. اوپیوییدها (مثل ترامادول، پاراستامول و  کودئین) و یک دسته دارویی سروتونرژیک از قبیل ارگوامین، ریزوتریپتان و ناروتریپتان؛ در صورت ناموفق بودن درمان با ضدالتهابی ها، در قدم بعدی استفاده می شوند. امروزه برخی داروهای ضد افسردگی مثل فلوکستین، سیتالوپرام و آمی تریپتیلین هم در درمان پیشگیرانه سردرد میگرنی موثرند.

فردي كه تمايل دارد ميزان غذاي كمتري در وعده‌هاي غذايي به‌ويژه وعده غذايي ناهار و شام بخورد و اشتهايش را كنترل كند بايد هنگام نزديك شدن زمان خوردن غذا يك لقمه كوچك از غذا را ميل كند تا به اين ترتيب اشتهاي خود را تحريك كند سپس بلافاصله از قسمت بيروني غضروف گوش، بالاترين نقطه نرمه گوش را ميان 2 انگشت شست و سبابه گرفته و اين نقطه را به‌مدت 30 ثانيه فشار دهد و 30 ثانيه رها كند. دقت كنيد ميزان فشار نبايد به‌گونه‌اي باشد كه موجب آزار و صدمه رسيدن به گوش شود. بنابراين با تكرار اين تكنيك به‌مدت 3 تا 4دقيقه، فرد مابقي غذايش را ميل كند. به اين ترتيب او اشتهاي كمتري نسبت به قبل خواهد داشت و ميزان كمتري غذا مصرف خواهد كرد. به گفته درمانگران با ادامه اين روند به‌مدت 20 روز خواهيد ديد كه ميزان مصرف غذا توسط فرد خودبه‌خود كاهش خواهد يافت و با تكرار اين تكنيك اين مسئله در فرد نهادينه مي‌شود زيرا گنجايش و حجم معده وي به مرور كوچك شده و تمايل فرد را براي مصرف بيش از حد غذا كاهش مي‌دهد. در طب سوزني چين نيز چنين تكنيكي براي كاهش اشتهاي افراد چاق و خوش اشتها صورت مي‌گيرد.

در اين روش درمانگر طب سوزني با زدن سوزن به نقطه مورد نظر به كاهش وزن بيمار و كاهش اشتهاي او كمك مي‌كند. علاوه بر اين او دانه‌هاي گياهي را روي نقطه مربوطه در گوش قرار مي‌دهد تا بيمار پيش از صرف غذا اين نقطه را با ماسا‍‍ژ تحريك كند و به اين ترتيب با كاهش اشتها تمايل كمتري نسبت به غذا داشته باشد. براي اين منظور  كافي است نيم ساعت قبل از صرف غذا نقطه مورد نظر را تحريك كنند.

انسان‌ها يك سوم از كل زندگي خود را در خواب سپري مي‌كنند. تقريبا همه مي‌دانيم كه خوابيدن فوايد بسياري براي بدن دارد اما آيا مي‌دانستيد كه حالت خوابيدن شما به پهلو، به پشت يا روي شكم مي‌تواند زمينه‌ساز بعضي از بيماري‌ها باشد؟  تحقيقات نشان مي‌دهد 95 درصد مردم هميشه در يك حالت ثابت به خواب مي‌روند. در اين نوشته سعي مي‌كنيم شما را با بعضي از فوايد و مضرات حالت‌هاي مختلف خوابيدن آشنا كنيم.


اين  جوري بخوابيد صورت‌تان پيرتر مي‌شود

وقتي مانند مصدومان مي‌خوابيد (حالت ‌ريكاوري)

مفيد براي: رفلاكس معده
مضر براي: چروك‌هاي صورت
از اين حالت به‌عنوان ريكاوري ياد مي‌شود، چرا كه معمولا بعد از تصادفات و سوانح، پزشكان اورژانس بيماران را در اين وضعيت قرار مي‌دهند. به اعتقاد كارشناسان خوابيدن به اين شكل مي‌تواند كمك زيادي به هضم غذا كرده و از بازگشت اسيد معده به داخل دهان پيشگيري كند. مهم‌ترين دليل بازگشت محتويات شكم به داخل دهان،  ضعيف بودن دريچه خاصي است كه در محل اتصال معده به مري قرار گرفته است. در بعضي مواقع اين وضعيت همراه با احساس سوزش شديد در دهان و حالت تهوع است. تحقيقات نشان مي‌دهد بهترين روش براي پيشگيري از اين حالت كه به آن رفلاكس معده گفته مي‌شود خوابيدن به پهلوي سمت چپ است كه البته دانشمندان هنوز به‌دليل اصلي آن پي نبرده‌اند. اگرچه اين حالت مي‌تواند سوزش‌هاي شكمي را كاهش دهد اما اثر بدي روي چين و چروك‌هاي صورت دارد. در اين وضعيت فشار بيشتري در قسمتي از صورت كه در بين گوشه بيني تا كناره‌هاي دهان قرار گرفته وارد مي‌شود.  از اين ناحيه به‌عنوان خط خنده ياد مي‌شود و بسته به اينكه شما روي سمت چپ يا راست بدن خود مي‌خوابيد، به مرور زمان اين خط‌ها عميق‌تر شده و چين و چروك‌هاي بيشتري روي صورت ظاهر مي‌شوند.
توصيه‌هاي بهتر: اگر خوابيدن روي پهلوي سمت چپ به شما در كاهش سوزش‌هاي معده و بازگشت اسيد به داخل دهان كمكي نمي‌كند، سعي كنيد بالش بلندتري زير سر خود قرار دهيد. با اين كار قسمت فوقاني بدن شما بالاتر از معده قرار گرفته و نيروي جاذبه مانع از راه يافتن اسيد به داخل دهان‌تان خواهد شد. براي كاهش چين و چروك‌هاي صورت همچنين مي‌توانيد از بالش‌هاي ابريشمي استفاده كنيد. ابريشم نرم‌تر از ديگر پارچه‌هاست و فشار كمتري به پوست صورت شما وارد مي‌كند. اين پارچه مي‌تواند به راحتي رطوبت اضافي موجود روي پوست را جذب كند. علاوه بر آن عوامل ضد‌باكتري روي اين ابريشم وجود دارند كه دسته گسترده‌اي از باكتري‌ها و قارچ‌هاي رو پوست را از بين مي‌برند. از سوي ديگر بعضي تحقيقات نشان داده استفاده از بالش‌هاي ابريشمي كمك زيادي به زنان در كاهش علائم بعد از يائسگي مي‌كند. اين علائم شامل احساس گرگرفتگي، قرمزي، جوش زدن و برخي مشكلات ديگر است.

اگر استخوان‌هاي‌تان درد مي‌كند اين‌طوري بخوابيد

وقتي مانند جنازه مي‌خوابيد ( خوابيدن روي پشت)

مفيد براي: آرتروز
مضر براي: آسم، خر و پف، گرفتگي نفس هنگام خواب، بيماران قلبي
به گفته كارشناسان خوابيدن به پشت كمك زيادي به افرادي مي‌كند كه از آرتروز و دردهاي مفصلي رنج مي‌برند. در اين حالت وزن بدن به‌طور مساوي در همه جهات تقسيم مي‌شود و هيچ نقطه‌اي بيشتر از قسمت‌هاي ديگر تحت فشار قرار نمي‌گيرد اما در عوض خوابيدن به اين شكل مي‌تواند صداي خر و پف شما را بلندتر از هميشه كند. در اين وضعيت عضلات آرواره‌ها و زبان كه معمولا در هنگام خواب شل و آويزان مي‌شوند تحت‌تاثير نيروي جاذبه قرار گرفته و مسير تنفسي را سد مي‌كنند. به اين ترتيب گلو باريك‌تر شده و عبور و مرور هوا با سختي بيشتري همراه مي‌شود كه در نهايت منجر به خر و پف مي‌شود. اين موضوع به‌خصوص براي افراد چاق از اهميت بيشتري برخوردار است، چرا كه چربي‌هاي اضافي كه در جلوي گردن انباشته شده‌اند مي‌تواند به بدتر شدن شرايط كمك كند. البته مهم‌تر از خر و پف كردن، قطع شدن مسير تنفس براي مدت كوتاه و حتي بلند است كه از آن به‌عنوان وقفه‌هاي تنفسي يا ايست تنفسي ياد مي‌شود. در بعضي از مواقع قطع‌شدن نفس ممكن است تا بيش از 10ثانيه به طول بينجامد كه باز هم عامل اصلي آن تاثير جاذبه روي گلو و زبان است.
محققان با انجام آزمايشاتي متوجه شدند ميزان اكسيژن در خون افرادي كه روي كمر خود مي‌خوابند كاهش پيدا مي‌كند كه اين موضوع به‌ويژه براي بيماران قلبي و ريوي خطرناك است.
افرادي كه در اين وضعيت مي‌خوابند سريع‌تر از حالت‌هاي ديگر نفس مي‌كشند و اصطلاحا به نفس‌نفس‌زدن مي‌افتند. به همين دليل اكسيژن به عمق بافت‌هاي بدن آنها نفوذ نمي‌كند كه اين موضوع براي بيماران قلبي و مبتلايان به آسم خطرناك است.
توصيه‌هاي بهتر: اگر قرار گرفتن روي كمر، حالت محبوب شما براي خوابيدن است، سعي كنيد حتما از يك بالش محكم و سفت استفاده كنيد. درصورتي كه از گردن و ستون فقرات شما حمايت خوبي به عمل نيايد، فشار زيادي به عضلات گردن و شانه وارد مي‌شود كه در دراز مدت منجر به درد مي‌شود.
براي افرادي كه عادت به خوابيدن روي كمر خود كرده‌اند و اين موضوع باعث بلند شدن صداي خر و پف‌شان هنگام شب مي‌شود هم راه حلي وجود دارد؛آن‌ها مي‌توانند يك بالش را زير كمر خود قرار دهند تا به اين ترتيب حين خواب به چرخيدن به پهلوي راست يا چپ تشويق شوند.


استفاده از بالش‌هاي ابريشمي كمك زيادي به زنان در كاهش علائم بعد از يائسگي مي‌كند. اين علائم شامل  گرگرفتگي، قرمزي، جوش زدن و برخي مشكلات ديگر است


براي كمك به ديسك‌هاي بدن

وقتي مانند جنين مي‌خوابيد

مفيد براي: دردهاي پشت كمر
مضر براي: دردهاي ناحيه گردن، سر درد
اين معمول‌ترين حالت خواب در جهان است. تقريبا سه چهارم از ما روي پهلوي خود مي‌خوابيم درحالي‌كه پاهاي خود را به داخل شكم خم كرده‌ايم. محققان معتقدند اين وضعيت مي‌تواند به ما در ترميم جراحات و آسيب‌هاي وارد شده به بدن كمك كند.
در طول روز، ستون فقرات ما تحت فشار زيادي از جانب نيروي جاذبه قرار مي‌گيرد كه اين فشار مستقيما به فاصله بين مهره‌ها وارد مي‌شود.
اگر شما در حالتي بخوابيد كه فشاري به پشت كمرتان وارد نشود، جريان آب داخل بدن بيشتر به سمت ديسك‌هاي كمر جذب مي‌شود و به ترميم آسيب‌ها كمك مي‌كند.
اما در اين وضعيت حتما بايد اطمينان حاصل كنيد كه گردن شما به‌خوبي با ديگر قسمت‌هاي بدن تنظيم شده باشد. به عبارت ديگر بالش شما نبايد خيلي بالا يا خيلي پايين باشد، چرا كه در غيراين صورت فشار زيادي به عصب‌هاي گردن وارد شده و سردرد و گردن‌درد را در صبح روز بعد به همراه خواهد داشت.
توصيه‌هاي بهتر:اگر بتوانيد بالشي پيدا كنيد كه فاصله بين شانه‌ها و گردن را به‌خوبي پر كند، مي‌توان از دردهاي گردن و سردرد پيشگيري كرد. در حالتي كه خوابيده‌ايد، از يك نفر بخواهيد به ستون فقرات و گردن شما نگاه كند. اين قسمت‌ها بايد درست در امتداد يك خط باشند و گردن‌تان نبايد پايين‌تر يا بالاتر از ستون فقرات قرار بگيرد. همچنين اگر يك بالش بين زانوهاي خود قرار دهيد، كمك بيشتري به تنظيم ستون فقرات مي‌شود و از قرار گرفتن لگن و ران‌ها در وضعيت‌هاي نادرست پيشگيري خواهد شد.

وقتي كه در حالت آفتاب گرفتن مي‌خوابيد

 ‌خوابيدن روي شكم

مفيد براي: خر و پف
مضر براي: دندان قروچه، بي‌حسي و درد در دست‌ها
خوابيدن به روي شكم مي‌تواند در پيشگيري از خر و پف نقش زيادي داشته باشد زيرا در اين حالت عضلات گلو بر اثر نيروي جاذبه مسير تنفسي را سد نخواهند كرد اما اگر فردي عادت به دندان قروچه حين خواب داشته باشد، اين وضعيت مي‌تواند ضررهاي زيادي داشته باشد. اگر شما روي شكم خود بخوابيد، فك پايين جلوتر از وضعيت طبيعي خود قرار خواهد گرفت و اگر در اين حالت دندان قروچه كنيد، فشار زيادي به دندان‌هاي پاييني وارد مي‌شود.
همچنين اين حالت باعث بروز مشكلات عصبي در قسمت بالايي بدن خواهد شد. زماني كه روي شكم خوابيده‌ايد، فشار بالش روي گردن بسيار كم يا بسيار زياد خواهد بود و تنظيم ستون فقرات به راحتي به هم مي‌خورد. اين موضوع مي‌تواند فشار روي سيستم عصبي را به‌خصوص در افراد مسن بيشتر از حد معمول كند. اين شكل خوابيدن سبب مي‌شود كه فرد ناخودآگاه سر خود را به سمت چپ يا راست بچرخاند كه باز هم به بيشتر شدن فشار به اين قسمت‌ها كمك مي‌كند.
همراه با افزايش سن، كانال‌هايي كه مسير عبور عصب‌هاي بدن هستند باريك‌تر مي‌شوند و خوابيدن به اين شكل مي‌تواند به بدتر شدن اين وضعيت كمك كند. دقيقا به همين دليل است كه سالمندان معمولا از بي‌حس شدن انگشتان دست و احساس سوزش در آن‌ها شكايت مي‌كنند.
توصيه‌هاي بهتر: بهتر است از تشك‌هاي نرم استفاده كنيد تا شكل بدن‌تان را هنگام خواب به‌خود بگيرند. در اين وضعيت ستون فقرات شما هم در حالت صاف‌تري قرار مي‌گيرد و فشار كمتري را متحمل خواهد شد. همچنين مي‌توانيد از يك بالش بلند استفاده كرده و آن را به شكلي زير خود قرار دهيد كه از ناحيه شكم تا شانه‌ها را بپوشاند. اين به كاهش خميدگي ستون فقرات و كم شدن فشار در اين قسمت‌ها كمك مي‌كند.

مارچوبه به دليل داشتن ميزان قابل ملاحظه اي كلروفيل از جمله گياهان و مواد غذايي طبيعي محسوب مي شود كه به خونسازي بدن كمك مي‌كند. مصرف مداوم و منظم اين گياه در سبد غذايي خانواده علاوه‌بر آن‌كه به تقويت قلب و عملكرد آن كمك مي‌كند موجب تقويت بينايي و ديد انسان نيز مي شود. 

به اعتقاد درمانگران و متخصصان طب سنتي اين گياه تاثير زيادي در تنظيم عملكرد دستگاه گوارش، درمان يبوست و همينطور تقويت مثانه دارد. 

  • چگونه از مارچوبه استفاده كنيم؟
براي افزايش ميزان گلبول هاي قرمز خون گياه مارچوبه عموما به صورت خوراكي مصرف مي‌شود. اين گياه به‌صورت پخته شده در مواد غذايي و انواع سالادها مورد استفاده قرار مي‌گيرد. نوشيدن چاي يا دم نوش اين گياه نيز براي دريافت خواص مفيدش توصيه شده است. نوشيدن روزانه دست‌كم يك فنجان از چاي اين گياه به پيشگيري از ابتلا به بسياري از بيماري‌ها به ويژه در افراد سالمند كمك مي‌كند.

ساده‌ترين روش براي تهيه غذا با مارچوبه استفاده از قطعات ريز شده آن در سالاد سبزي‌ها يا سوپ است. براي اين منظور  توصيه شده مارچوبه را خرد و  آب پز كرده  و آن را به سوپ يا سالاد فصل خود اضافه كنيد اما بايد توجه داشت كه مصرف اين گياه دارويي به تمامي افراد توصيه نمي شود چرا كه در برخي منابع و متون طب سنتي  افراد مبتلا به ورم مجاري ادراري، افراد مبتلا به سنگ كليه، افراد مبتلا به روماتيسم و همينطور افراد عصبي مزاج  از مصرف اين گياه دارويي منع شده‌اند.